تبلیغات
علمداران عشق - تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران دانشگاه اشکذر

سوالات تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران

فصل اول

1- فرهنگ و تمدن را تعریف کنید و ارتباط تمدن با فرهنگ را بنویسید؟

 فرهنگ : ویژگیِ زندگیِ انسان یا جنبه های جداکننده ی انسان از حیوان (محمد رضا کاشفی در کتاب تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی)

این تعریف علاوه بر جامع بودن از تنوع و اختلاف فرهنگ ها نیز حکایت دارد زیرا خاستگاه فرهنگ تمایز انسان از حیوان است و نیز به معنای لغوی آن نزدیک تر است زیرا تمام تعریف ها نمادی از همان ویژگی آدمی است که در ادب ، خرد ، دانش ، تعلیم و تربیت ، معرفت ، هنر، صنعت، حکمت و ... تجلی می یابدبه عبارت دیگر فرهنگ باطن این تعریف هاست.

 کاشفی  :  تمدن مجموعه ی دستاوردها و اندوخته های مادی و معنوی بشر است  یعنی از آن هنگام که آدمی به رشد و تعالی رو آورد هم نیازهای حیاتی جسمانی و هم به احتیاجات معنوی خویش توجه کرد از این رو کوشید تا به هر دو نیاز پاسخ داده و آن ها را اقناع کند حاصل این کوشش، دستاوردها و اندوخته های مادی و معنوی بود که ما آن را تمدن می نامیم

 دیدگاه دکتر ولایتی : فرهنگ فصل‏جداگرانسان از حیوان است که ازراه فرهنگ برطبیعت‏ درون و بیرون چیره‏گشته و با بیرون ‏آمدن از این ‏طبیعت گام‏به‏گام مرحله‏های ‏تکامل‏ فرهنگی را پشت سرگذاشته‏است.

فرهنگ‏را ازجهتی به‏فرهنگ‏مادی و ‏معنوی بخش‏بندی‏کرده‏اند.

فرهنگ ‏مادی شامل‏ همه ‏وسایل ‏مادی و آن‏چه به‏دست ‏بشر از ماده ‏طبیعی ساخت ‏می‏شود و شیوه‏ها و فرایندهای ساخت‏سازآن‏ها می‏دانند.

فرهنگ‏معنوی‏را شامل‏ارزش‏ها، ایده‏ها و باورها، اندیشه‏ها و فن‏ها، یعنی آداب و سنت‏ها، علوم و فلسفه و ادبیات و هنر و همه فراورده‏های‏ ذهنی ‏انسان‏می‏دانند.

2- عوامل موثر در زایش و اعتلای تمدن ها را نام ببرید؟    امنیت و آرامش ـ غرور و همبستگی ملی یا عصبیت ـ همکاری و تعاون ـ اخلاق ـ تحمل بردباری و صبوری- یکپارچگی - دین ـ رفاه نسبی و فشار اجتماعی و اقتصادی

3 -عوامل و علل زوال و انحطاط تمدن ها را بنویسید؟    فقدان وحدت و انسجام جامعه هجوم دشمنان خارجی آشفتگی در بافت طبقاتی جامعه و تولیدات تصنعی و رویکرد سوداگری و واسطه گری

4- ویژگی های تمدن را نام ببرید؟   نظام مند بودن جهانگردی تمدن-  پویای تمدن - همبستگی تمدن

فصل دوم

5- سیر تکامل وسایل نوشتن در صدر اسلام را بنویسید؟

مجموعه اطلاعات پراکنده از عرب جاهلی نشان ازآگاهی در  امر نگارش داشته ولی فرهنگ غالب در آن زمان شفاهی بوده در قدیم بر روی وسایلی مانند خشت و استخوان و سنگ نوشته می شد مسلمانان ابتدا بر روی پوست حیوانات می نوشتند اما چون بسیار گران بود بر روی پوست خشکیده درخت نخل یا حتی شاخه خشکیده هم نوشته می شد.پس از فتح سرزمینهای مصر و شام باقرطاس یا پاپیروس آشنا شدند ولی چون آن نیز بسیار گران بود کاغذ را جایگزین کردند.صنعت کاغذ سازی از سمرقند که در آنجا تعدادی از کاغذ سازان چینی به این صنعت اشتغال داشتند به دیگر سرزمینهای اسلامی راه یافت.کاغذ چینی دارای دو نقیصه بود یکی ضخیم و کلفت بود و دیگری رنگ کدر آن ؛ مسلمان این دو نقیصه را برطرف و کاغذهای رنگی و سفید و نازک تولید کردند با کوشش فضل بن یحیی برمکی وزیر بافرهنگ هارون الرشید در پایان سده دوم این صنعت در بغداد راه اندازی شد و به سرعت جای پوست را گرفت و بعد به مصر و شام و اندلس و در قرن سیزده میلادی نخستین کارخانه کاغذ سازی در ایتالیا توسط مسلمانان تاسیس و راه اندازی شد.

6- سه نمونه از مبادی و منابع اصلی ورود علوم عقلی به عالم اسلام را نام ببرید؟

الف: یونان : علوم عقلی ، ریاضیات ، نجوم، پزشکی و داروشناسی، علوم طبیعی         ب: اسکندریه مصر: علوم عقلی

ج: ایران :پزشکی از مدرسه و بیمارستان گندی شاپور                        د: هند : علوم ریاضیات و نجوم و پزشکی

7- نهضت ترجمه  یعنی چه ؟

منبع اصلی این نهضت قرآن و احادیث بود که مومنان را به کسب علم و فن ترغیب می کرد.آنچه بیش از همه در فرآهم آوردن شرایط این حرکت اهمیت داشت فتوح مسلمانان و به ویژه استیلای آنان بر سراسر قلمرو و ساسانیان و بخشهایی از امپراتوری روم شرقی بود.این سرزمینها هر یک فرهنگ و تمدن دیرپا داشتند اما فاتحان مسلمانان از سرزمینهای مغلوب و یکپارچه ساختند و در کنار دیگر فرهنگها یا یونانی مابان دور و نزدیک مبادله و مشارکت فرهنگی جدیدی را تجزیه کردند. در مدت کوتاه اشتیاق و فعالیت حکام و اندیشمندان و دوستداران دانش در جهان اسلام چنان بالا گرفت که بعد ها آن دوره را نهضت ترجمه نام نهادند. این نهضت اگرچه در عصر بنی امیه آغاز شد تاثیر اصلی خود را در عصر بنی عباس برجای گذاشت .نهضت ترجمه آگاهانه ای که آثار تاریخی و اجتماعی و فرهنگی عمیق و دامنه داری از خود برجای گذاشت با ظهور نخستین خلفای عباسی آغاز شد این نهضت علمی بیش از دو سده تداوم یافت به ویژه از زمان حکومت منصور، دومین خلیفه عباسی،اقدامات مهمی در زمینه ترجمه انجام یافت. در این دوره نخستین ترجمه ها از فارسی به عربی بود.طی دوره های بعد مترجمان اسلامی در فنون ترجمه تبحر بیشتری یافتند وبر اساس تجربه ای که در این راه یافتندآثاری از زبانهای سریانی ویونان به عربی ترجمه کردند که این جریان باعث شد علوم گوناگونی از سایر تمدن ها به تمدن اسلامی راه یابد تا در نهایت باعث پیشرفت واعتلای جهان اسلام شود به گونه ای که بعد ها تمدن اسلامی جزء قدرتمندترین تمدنهای بشری محسوب شود.

 8- نهضت ترجمه به چند دوره تقسیم می شود؟

الف)دوره هارون الرشید:در این دوره تکیه اصلی بر ترجمه آثاری در علوم بود. یحیی بن خالد برمکی وزیر هارون الرشید تلاش زیادی در این زمینه کرد نخستین آثار علوم یونانی از جمله کتابهای(اصول هندسته)نوشته اقلیدس و(مجسمی)نوشته بطیلمیوس ونیزآثاری در پزشکی از زبان هندی در این دوره به عربی ترجمه شد.

ب)دوره مامون:هنگام به خلافت رسیدن او اوج دوره رواج مباحث کلامی براساس برداشتهای متضاوت از آیات قرآن کریم بود در این دوره به ویژه آثار فلسفی متضاوتی به عربی ترجمه شد.

ج)دوره پس از مامون:پس از مامون ودر دوره متوکل عباسی کار ترجمه همچنان ادامه داشت.از جمله حنین بن اسحاق شیخ المترجمین همچنان در دوره متوکل به کار ترجمه اشتغال داشت.اما انتقال مرکز مرکز حکومت اسلامی از بغداد به سامرا در دوره ی معتصم عباسی باعث تغییراتی در چگونگی ترجمه آثار مختلف به عربی شد.مهمترین علت این تغییر کاسته شدن اهمیت بیت الحکمه مهمترین نهاد علمی این دوره بود.

د)پایان نهضت ترجمه در دوره حکومت شیعی آل بویه:نهضت ترجمه در بغداد پس از دو قرن کار جدی به تدریج رو به اصول نهاد.البته اصول نهضت ترجمه به معنای کاهش علاقه به علوم ترجمه شده یا کم شدن شمار دانشمندان مسلط به ترجمه از زبان یونانی نبود بلکه سبب اصلی خاموش نهضت ترجمه را فقط می توان عدم ارائه مطالب تازه دانست .به عبارت دیگران نهضت موضوعیت اجتماعی خود را از دست داده بود.عدم ارائه مطالب تازه به این معنا نبود که کتاب غیر دینی یونانی دیگری ترجمه وجود نداشت بلکه به این معنا بود که کتاب یونانی دیگری که ملاحضات وخواسته های با نیان عالمان ودانشمندان مربوط شود وجود نداشت. در بیشتر رشته های علمی متون اصلی از مدتی پیش تالیف شده بود ودر نتیجه همه رشته ها به سطحی با لا تر از سطوح آثار ترجمه شده رسیده بودند وبانیان وحامیان اکنون بیش از گذشته به جای سفارش وپشتیبانی از ترجمه، پشتیبان وسفارش دهنده مطالب اصیل وبه زبان عربی بودند.

9- مراکز علمی در تمدن اسلامی را بنویسید؟

الف) مساجد : مسجد النبی در مدینه نخستین مکان برای کسب علم و دانش بود که شاهد چهار هزار شاگرد مکتب امام صادق بود مساجدی مانند جامع کوفه ، جامع بصره ، جامع فسطاط، جامع دمشق، جامع الخصیب اصفهان و در امروز مسجد اعظم قم

ب) بیت الحکمه  نخستین مرکز در بغداد تاسیس شد که کتاب های علمی و فلسفی را به عربی ترجمه می کردند      ج) دارالعلم :دارالعلم فاطمیون در مصر در سال 395 ه.ق به دستور الحاکم بامرالله در قاهره تاسیس شد که تقربیا یک میلیون جلد کتاب داشت دارالعلم موصل   نخستین مرکزی بود که کتاب هایی از همه رشته ها در آن جمع شد دارالعلم طرابلس در سده پنجم با یک میلیون و ششصد هزار جلد کتاب داشت د) مدارس  در زمان آل بویه مثل مدارس فارس و ری و کربلا     ه) نظامیه: در سده پنجم توسط خواجه نظام الملک مدارسی در بغداد و نیشابور و دیگر   شهرها به نام نظامیه ساخته شد و بعد نظامیه اصفهان و بلخ شهرت داشت.    و (بیمارستان یا مارستان مثل مارستان ری ، مارستان نوری بغداد ، مارستان الکبیر منصوری قاهره، مارستان فسطاط             ز)رصدخانه : رصدخانه مراغه و سمرقند  ح) ربع رشیدی و شنب غازانی در دوره ایلخانیان

فصل سوم

10-  تقسیم بندی علوم که تحت تاثیر فلسفه یونان بویژه ارسطو صورت گرفت را توضیح دهید؟

در طبقه ‏بندى نخست، علوم به‏ نظرى و عملى‏ تقسیم مى‏شوند، بدون آنكه كیفیت و چگونگى انجام علوم عملى مطرح باشد. در علوم نظرى كه مى‏توان به آن «حكمت نظرى» نیز گفت، تنها اصل شناخت و معرفت مطرح است و موضوع بحث، وجود و وضعیت تعلق آن به مادّه است. این علوم به سه قسمت تقسیم مى‏شود:

الف)«علم الاهى» (علم اعلى) كه مخصوص امور مجرد از مادّه است؛     ب)«علم حساب و ریاضى» علم اوسط كه بحث آن علوم تماماً ذهنى و مجرد از مادّه است؛   ج) «علم طبیعى» علم ادنى: كه به امور متعلق به مادّه، چه در صورت ذهن و چه در خارج از آن، مى ‏پردازد. علوم عملى نیز سه دسته‏اند:  الف) «علم اخلاق» مربوط به زندگى شخصى؛ ب)«علم تدبیر منزل» مربوط به خانواده؛ ج) «علم سیاست» مربوط به مسائل جامعه. این طبقه‏بندى تحت تأثیر فلسفه یونان، به ‏ویژه ارسطو، صورت گرفته است.

11- دانشمندانی که آرای آن ها در موضوع طبقه بندی علوم حائز اهمیت است را نام ببرید؟

در میان دانشمندان اسلامى كه به بررسى موضوع طبقه‏بندى علوم پرداخته‏اند، توجه به آراى دو نفر بسیار حائز اهمیت است: ابونصر فارابى‏ (م 329 ق) و محمدبن یوسف خوارزمى‏ (م 387 ق)

12- مهمترین دستاوردهای علمای اسلام در علوم ریاضی را بنویسید؟

مهمترین دستاوردها: درهم آمیزنده ی ریاضیات اسلامی بین مکتب های ریاضی شرق(هند) و غرب(یونان)،اصلاح دستگاه عدد نویسی هند با تکمیل حساب دستگاه اعشاری از جمله ابداع کسر های اعشاری ، ابداع روش های گوناگون برای یافتن پاسخ های عددی معادلات درجه دو و سه ، وارد کردن جبر به علم هندسه ، ابداع اعداد منفی  از واژه دِین توسط ابوالوفا بوزجانی و نخستین کسی که نظریه سینوس در رابطه با مثلثات کروی مفهوم ظل و ظل تمام (تانژانت و کتانژانت) و قاطع و قاطع تمام در مثلثات توسط ابوالوفا بوزجانی ، ابداع تقویم جلالی توسط جمعی از ریاضیدانان به دستور ملک شاه سلجوقی  توسط خیام، غیاث الدین جمشید کاشانی بزرگ ترین ریاضی دان محاسبه و نظریه اعداد و کاشف حقیقی کسر اعشاری و اندازه بسیار صحیحی از عدد پی (?)  ،غربى‏ها استفاده از اعداد عربى یا هندى و نیز استفاده از صفر را از ریاضى‏دان‏هاى مسلمان به‏ویژه خوارزمى فراگرفته‏اند و حتى كلمه صفر به همان صورت وارد زبان‏هاى اروپایى شد. به‏گفته خانم زیگرید هونكه، این لغت به‏صورت «صفیروم»، «صفرو» و «صرو» در ایتالیا، به‏صورت «شیفر» در فرانسه و به‏صورت «صیفر» در انگلستان و آلمان باقى مانده‏است‏ همچنین اعداد را به خاطر دارا بودن زاویه شمارش می کردند. 

13-علم الحیل به چه علمی می گویند و نخستین اثر از دانشمندان مسلمان در این زمینه چه کتابی و از چه کسی است و چند نمونه از اختراعات آنان را نام ببرید؟

دانش مكانیك نزد مسلمانان «علم الحیل» خوانده مى‏شد. علم حیل، دانش یا شناخت ابزارهاى شگردساز در اصطلاح پیشینیان بود كه بر اساس آن، معرّف آشنایى با انواع وسایلى بود كه هر یك كارى انجام مى‏ دادند نخستین مهندسان عالم اسلام سه برادر به نامهاى احمد و محمد و حسن، فرزندان موسى بن شاكر، مشهور به بنوموسى، بودند. كتاب الحیل بنوموسى نخستین اثر مدون شناخته شده در زمینه مكانیك در جهان اسلام به‏ شمار مى ‏رود. در این كتاب، یكصد دستگاه شرح داده شده‏اند كه بیشتر آنها به‏ صورت خودكار و با استفاده از خواص مكانیكى سیالات كار مى‏كنند. این وسایل شامل انواع فواره‏ هاى خودكار، ساعت هاى آبى، انواع بالابرهاى آب و چرخهاى چاه، آفتابه‏ هاى خودكار و وسایلى مانند این هستند. نكته جالب در مورد پژوهش هاى این سه برادر آن است كه آنان پانصد سال پیش از اروپا، و براى نخستین بار، میل‏ لنگ را در حوزه دانشهاى فنى به كار برده‏اند

ابوالفتح عبدالرحمان خازنى، دیگر مكانیك‏دان و فیزیك‏دان اسلامى است. او در شهر مرو به دنیا آمد و در دستگاه سلجوقیان به امور علمى پرداخت. مشهورترین اثر وى میزان الحكمه (نوشته حدود 515 ق) و از مهم‏ترین كتابهاى علم الحیل است. مكانیك آبگونه ‏ها (هیدرولیك)، ایستاب‏ شناسى (هیدرواستاتیك)، به‏ ویژه دیدگاههاى وى درباره گرانیگاه، تعادل اجسام، وزن مخصوص، چگالى سنجى، بالابرها، ترازوها، زمان سنج ها و فنون ساختن و به كار بستن ابزارهایى در این زمینه، جملگى نشان دهنده تبحر او در حوزه دانش مكانیك به‏ شمار مى‏ رود .طراحى انواع آلات سرگرمى و شعبده‏ بازى و بالابرهاى آب را به كنارى بنهیم، مهم‏ترین دستاورد مسلمانان در حوزه علم حیل، آشنا ساختن اروپا با باروت و سلاحهاى آتشین است. پیشینه ذكر استفاده از انواع سلاحهاى آتشین در جنگها و به‏ ویژه هنگام محاصره شهرها به سده هشتم هجرى مى ‏رسد. ابن ‏خلدون در كتاب العبر از كاربرد انواع سلاحهاى آتشین و آن هم نه فقط در به‏ كاربردن توپها و انواع ابتدایى توپ هاى دستى (شمخال) یا تفنگها، بلكه در انواع گوناگونى از پرتابه‏ ها در نبردهاى سلاطین اسلامى افریقا یاد كرده است‏.

14- مهمترین دستاوردهای مسلمانان د ر زمینه پزشکی را بنویسید؟

كتاب الحاوى نوشته رازى تقریباً خواص دارویى هفتصد گیاه بررسى شده است. این تعداد در دیگر اثر مهم گیاه‏شناسى اسلامى، كه نشانه بسیار مهم آشنایى پزشكان اسلامى با داروشناسى است، یعنى كتاب الجامع لمفردات الادویة و الاغذیة، نوشته ابن‏بیطار به 1400 فقره رسیده است؛ یعنى نزدیك به سه برابر بیش از آنچه در كتاب دیوسكوریدس ذكر شده است. این گسترش سریع و بى‏سابقه در شمار گیاهان، نشان مى‏دهد پزشكان و داروشناسان و البته گیاه‏شناسان اسلامى بسیار بیش از آنچه پیرو دیوسكوریدس به‏شمار آیند، خود به‏دنبال نوآورى و شناسایى خواص دارویى گیاهان بوده‏اند.مهمترین دستاوردها و نوآوری های دانشمندان مسلمان انواع جراحی ( سرطان ، تراکئوتومی ، آب مروارید، درمان واریس) علت شناسی و پاتوفیزیولوژی و داروسازی ( الکل ، استفاده از مواد شیمیایی در داروسازی، کپسول) بیهوشی  و بیماری شناسی ( سل ، هموفیلی ، سیاه زخم و... ) آناتومی و فیزیولوژی  و درمان سنگ کلیه و سستشوی معده و .........

یكى از نوآورى‏هاى مسلمانان در طب، تشریح بدن و كالبدشكافى است كه شامل دو قسمت است: تشریح نظرى و تشریح عملى. در تشریح نظرى، پزشكان مسلمان آگاهى‏ هاى مهم و دقیقى از شكل و چگونگى كار اندام‏هاى مختلف بدن به‏دست داده‏اند؛ به ‏ویژه‏ ابن‏ سینا كه با استادى تمام، ریزه‏ كارى‏ هاى اندام‏هاى مختلف بدن ازجمله قلب را تشریح كرده كه امروزه نیز با وجود وسایل پیشرفته علمى هنوز آن اطلاعات با ارزش‏اند. زكریاى رازى نیز در تشریح و كالبدشكافى تبحر بسیار داشته و در كتاب مهم‏ المنصورى‏ به‏ طور دقیق اندام‏هاى داخلى بدن ازجمله قلب، ورید و شریان را شرح داده است‏

یكى دیگر از كشفیات مهم پزشكان مسلمان، گردش ریوى خون در بدن بوده است كه به دست ابن‏ نفیس (687 ق) كشف شد،هرچند امروزه آن را به نام هاروى انگلیسى مى‏شناسند. اروپاییان در جریان انتقال علوم مشرق‏ زمین به اروپا، اصول امانت‏دارى را تا حد زیادى رعایت نكرده ‏اند. مهمترین دستاورد مسلمانان ساخت بیمارستان های مجهز بود برای مثال در قاهره نیز سلطان قلاوون به سال 684 هجرى بیمارستان منصورى را ساخت كه بزرگ‏ترین بیمارستان قرون وسطى بود. در توصیف بناى این بیمارستان گفته شده كه در میان آن محوطه‏ اى بود با ایوان‏هاى بزرگ كه حوض‏ها و جوى‏ها و فواره‏ها، هواى آن را خنك مى‏كرد. براى بیمارى‏هاى مختلف و بیمارانِ در حال نقاهت، بخش‏هاى جداگانه داشت و داراى تجزیه ‏خانه ‏ها، داروخانه، بخش سرپایى، مطبخ‏ها، حمام‏ها، كتابخانه، مسجد و سالن مطالعه نیز بود.

مناظر دل‏انگیز براى بیماران روحى نیز به این بیمارستان پیوسته بود. در آنجا زن و مرد، غنى و فقیر و آزاد و برده بى‏هیچ هزینه‏اى درمان مى‏شدند و حتى به بیمارانِ بهبودیافته هنگام خروج از بیمارستان مبلغى مى‏دادند تا براى تحصیل معاش خود محتاج كار نباشند   کتاب های فراوان در زمینه طب می توان به کتاب قانون بوعلی سینا ، فردوس الحکمه علی بن ربن طبری ، کامل الصناعه علی بن عباس الحاوی و الحصی المتولده فی الکلی و المثانه و طب المنصوری رازی اشاره کرد و ساخت وسایل جراحی  بیش از (سی قلم ) توسط زهراوی قرطبی -  چهار شاهکار پزشکی قرن چهارم و پنجم  کتاب المنصوری فی الطب و الحاوی رازی و کامل الصناعه الطبیه علی بن عباس مجوسی اهوازی و القانون فی الطب ابن سیناست

15- نخستین مورخان مسلمان و سیره نویس را با اثر تدوین شده  را نوشته و در ضمن با استقرار دولت صفویه چه تحول در تاریخ نگاری رخ داد؟

ابو مخنف (م157ق ) نخستین مورخ مسلمان را می توان نام برد اثرش مقتل الحسین است و نخستین سیره نویس ابن اسحاق(م150) نام اثرش ( المبتدا والمبعث و المغازی )  این کتاب موجود نیست بخش هایی از این کتاب ابن هشام به نام سیره ابن هشام باقی مانده است. تحول مهمی در تاریخ نگاری به زبان فارسی رخ داد و آن شکل جدیدی از تاریخ نگاری بر اساس تفکر شیعی بود.

16- پایه گذار قرائت قران چه کسی بود نخستین کسی قران را الحان متداول در سده اول قرائت کرد چه کسی بود نخستین کسی که قرائت ها را در یک کتاب جمع آوری کرد چه کسی بود در ضمن قرآن های امروز در سراسر جهان اسلام به کدام قراء چاپ می شود؟

پایه گذار علم قرائت شخص گیامبر اکرم (ص) و بعد علی بن ابیطالب و عبدالله بن مسعود و ائمه معصومین بودند عبیدالله بن ابی بکره ثقفی -   ابوعبید قاسم بن سلام حفص از عاصم بن ابی نجود و از علی بن ابیطالب

17- مهمترین آثار حدیثی شیعه در قرن چهارم و دوران صفوی و مهمترین اثر حدیثی قرن حاضر چیست ؟

. چهار كتاب مهم حدیثى كه علماى شیعه از سده چهارم هجرى به بعد تدوین نمودند، از این قرار است:

الف). اصول كافى‏، تألیف شیخ ابوجعفر محمدبن یعقوب كلینى رازى (329 ق). وى در جمع‏آورى احادیث دقت بسیار داشته و براى تألیف این كتاب بیست سال رنج برده است. این كتاب به‏عنوان قدیمى‏ترین و معتبرترین كتاب حدیثى شیعه، مشتمل بر 16199حدیث  در پانزده جلد تدوین شد.

ب). من لایحضره الفقیه‏، تألیف ابوجعفر محمدبن على‏بن بابویه قمى (381 ق) معروف به شیخ صدوق. این كتاب داراى 9044حدیث در چهار جلد تدوین شد.

ج). تهذیب الاحكام‏، تألیف ابوجعفر محمدبن حسن معروف به شیخ طوسى (460 ق). این كتاب كه در واقع شرحى است بر كتاب مقنعه شیخ مفید، مشتمل بر 13590 حدیث در ده جلد تدوین شد.

د). استبصار، اثر دیگر شیخ طوسى است كه 6531 حدیث را در چهار جلد تدوین شد.

این چهار كتاب به «كتب اربعه» معروف‏اند و از معتبرترین كتاب‏هاى حدیثى شیعه به‏ شمار مى‏آیند؛ آن‏گونه كه علماى شیعه، شروح و حواشى بسیارى بر آنها نگاشته ‏اند

در عصر صفویه(یازدهم و دوازدهم) محدثانى سترگ از نو برخاستند و به جمع‏ آورى كتب گذشتگان پرداختند و آثار ارزشمندى پدید آوردند؛ الف) وسائل‏ الشیعه‏ ،اثر شیخ حرعاملى (1104 ق) در سی جلد،ب) الوافى‏ نوشته ملامحمدمحسن فیض كاشانى (1091 ق)در بیست و شش جلد  ج) بحار الانوار نوشته علامه محمد باقر مجلسی در صد و ده جلد تدوین شده است انوار نعمانیه‏ تألیف محدث جزایرى .  معاصر: در سده چهاردهم سید محمد حسین طباطبایی بروجردی کتاب ارجمند جامع احادیث الشیعه فی احکام الشریعه  را تالیف کرد

جوامع حدیثى اهل‏ سنت: در طى سده‏هاى دوم تا چهاردهم هجرى، دانشمندان اهل‏سنت آثارى عرضه داشتند كه مشهورترین آنها صحیح بخارى‏، صحیح مسلم‏، سنن ابن‏ماجه‏، سنن ابوداود، سنن نسایى‏ و جامع ترمذى‏ است كه به صحاح سته معروف‏اند.

18- کیمیا به چه علمی شناخته می شد و مهمترین دستاوردهای مسلمانان در این زمینه را بنویسید؟

در كیمیا از ماده‏اى بحث مى‏شود كه با به‏كاربردن آن مى‏توان فلزات پست چون آهن و مس را به زر و سیم تبدیل كرد كه آن را كیمیاگران «اكسیر» مى‏نامیدند. با ظهور جابربن حیان، كیمیا در نزد مسلمین از صورت «صنعت زر خرافى» به‏صورت «دانش تجربى آزمایشگاهى» درآمد. او به تقطیر مایعات خاص مانند آب، شیر، روغن و خون مى‏پرداخت و چنین مى‏پنداشت كه هر بار كه آب را تقطیر مى‏كند، ماده‏اى تازه بر ماده خالص پیشین افزوده مى‏شود تا عدد تقطیر به هفتصد برسد. به نظر او دست یافتن به اكسیر از طریق جوشاندن و تقطیر طلا در مراحل خلوص گوناگون، تا هزاربار ممكن است.

پس از جابر، كیمیاگر مشهور مسلمان محمدبن زكریاى رازى است. وى پیش از آنكه به تحصیل علم پزشكى روى آورد، كیمیاگر بوده است. نقل شده است كه بر اثر آزمایش‏هاى بیش از حد كیمیایى، دید چشمانش كاهش یافت و به همین رو مأیوسانه از كار كیمیا دست شست.كتاب‏هاى كیمیاى رازى در اصل نخستین، آثار علم شیمى است. كتاب‏ سِرالأسرار كه مهم‏ترین اثر كیمیایى اوست، درواقع كتابى شیمى است كه با اصطلاحات كیمیا بیان شده است. در این اثر، از فرآیندهاى شیمیایى و آزمایش‏هایى سخن رفته كه خود رازى آنها را انجام داده است؛ آزمایش‏هایى كه مى‏توان آنها را با اشكال معادل آن در شیمى جدید (همچون تقطیر، تكلیس و تبلور) مطابق دانست. رازى در همین كتاب و در آثار دیگرش از ابزار شیمیایى (همچون قرع، انبیق، قابله، آثال، دیگ، چراغ نفتى، اجاق، تابشدان و سنگ صلایه) نام برده كه بسیارى از آنها تاكنون به‏كار مى‏رود. او خواص شیمیایى و دارویى مواد را نیز شرح داده، از این‏رو برخى كشفیات بزرگ مانند كشف الكل و برخى اسیدها را به او نسبت داده‏اند

19- نخستین کتاب تفسیری که تدوین شد را بنویسید و مهمترین نحله های تفسیری  را بنویسید؟

نخستین تدوین کننده تفسیر سعید بن جبیر شاگرد عبدالله بن عباس و به سبب تشیع و وفاداری به حضرت علی به دست حجاج بن یوسف ثقفی کشته شد

مهمترین نحله های تفسیری :1- روش قرآن به قرآن؛ کمک گرفتن از برخی آیات برای فهم و تبیین آیات مثل  تفسیر المیزان علامه طباطبایی  2- تفسیر موضوعی مثل تفسیر موضوعی علامه جوادی آملی ، آیت الله مکارم شیرازی ،آیت الله سبحانی  3- تفسیر نقلی مثل جامع البیان  محمد بن جریر طبری  - تفسیر علی بن ابراهیم قمی 4- تفسیر عقلی مثل مفاتیح الغیب فخر رازی تفسیر قران الکریم صدرالمتالهین (ملاصدرا) 5- تفسیر عرفانی کشف الاسرار میبدی و کشف الاسرار خواجه عبدالله انصاری 6- تفسیر جامع مثل مجمع البیان فضل بن حسن طبرسی روح الجنان ابوالفتوح رازی

تفسیر نمونه ایت الله مکارم شیرازی و تفسیر نور استاد قرائتی و تفسیر راهنمای آقای هاشمی رفسنجانی و تفسیر ارزشمند تسنیم آیت الله جوادی آملی نیز جزء تفاسیر این عصر می باشند

20- نخستین فیلسوف عالم اسلام را نوشته و مهمترین دستاورد  او چه بود؟

 نخستین فیلسوف جهان اسلام ابویوسف یعقوب بن اسحاق کندی بود که به فیلسوف عرب لقب گرفت نخستین کسی بود که بین فلسفه و دین آشتی برقرار کرد و مسیر را برای فارابی و ابن سینا و ابن رشد باز کرد


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر