تبلیغات
علمداران عشق - شورای نگهبان و تطبیق آن با اصل طراز (قسمت سوم)
پنجشنبه 21 مهر 1390

شورای نگهبان و تطبیق آن با اصل طراز (قسمت سوم)

   نوشته شده توسط: قاسم یزدی    نوع مطلب :حقوقی و سیاسی ،

فصل دوم :جایگاه شورای نگهبان در قانون اساسی

شورای نگهبان رکن دوم پارلمان و فیلتر قانون گذاری کشور به حساب می آید و ضرورت این رکن از ماهیت نظام اسلامی است چنانکه با توجه به اصل های دوم و چهارم و هفتاد و دوم و نود و یکم جایگاه شورای نگهبان را برای ما روشن می کند

فلسفه وجودی شورای نگهبان

فلسفه وجودی شورای نگهبان را می توان به دلایل زیر روشن کرد :

1-    ضرورت تطبیق قوانین با شرع

برای این امر اصل چهارم قانون اساسی برای مطابقت قوانین مو مقررات با موازین شرعی نهادی به نام شورای نگهبان پیش بینی کرده است که کلیه قوانین مجلس باید تطبیق با شرع مقدس داده شود

2-    تحقق نظارت ولایت فقیه بر قوه مقننه

مطابق اصل پنجاه و هفتم قانون اساسی قوای حاکم برجمهوری اسلامی زیر نظر ولایت امر و امامت امت اعمال می گردد و تعیین فقهای شورای نگهبان که از وظایف و اختیارات رهبری است در حقیقت مبین حضور فعال رهبری و مقام ولایت فقیه در قوه مقننه است.

3-    حراست از قانون اساسی

قانون اساسی وظیفه حفظ و حراست از قانون اساسی را به شورای نگهبان واگذار کرده است که هیچ کس حق ندارد پا از محدوده ی قانون اساسی فراتر بگذارد.

ساختار شورای نگهبان

قانون اساسی طبق اصل 91  چنین آمده است « به منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آن ها شورایی به نام شورای نگهبان با ترکیب زیر تشکیل می شود :

1-  شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان و مسائل روز توسط رهبر انتخاب می شوند که انتصاب یا عزل آن ها با مقام رهبری می باشد.

2-  شش نفر حقوقدان در رشته های مختلف حقوقی از میان حقوقدانان مسلمانی که رییس قوه قضائیه به مجلس معرفی می کند و با رای مجلس انتخاب می گردند

شورای نگهبان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تعداد اعضای شورا را انتخاب کردند که شش نفر فقیه و شش نفر حقوقدان باشند که در اصل طراز فقط اشاره شده بود که کمتر از پنج نفر نباشند و فقهای آن توسط رهبر انتخاب شوند که در قانون مشروطه بر عهده مراجع بود و آن هم تعداد بیست نفر را انتخاب کنند و به مجلس بفرستند ولی در این جا شخص رهبری انتخاب می کند و علاوه بر آن شورای نگهبان یک نهاد مستقل است در حالی که در اصل طراز آمده بود که فقهاء جزء اعضای مجلس باشند و دیگر فرقی که با اصل طراز دارد  در مشروطه قبل از تصویب مجلس فقهاء بر قانون نظارت دارند اما در شورای نگهبان بعد از تصویب نمایندگان شورای نگهبان با حضور اعضاء مغایرت یا عدم مغایرت آن را با شرع و قانون اساسی بررسی می کنند.

مدت عضویت اعضاء

براساس اصل 92 قانون اساسی ، اعضای شورای نگهبان به مدت شش سال انتخاب می شوند  نصف اعضای شورا ، از فقهاء و حقوقدانان تعویض می شوند به گونه ای که اعضا ، از توان و تجربه ی شش عضو سابق شورا برخوردار هستند .

وظایف و مسئولیت های شورای نگهبان

شورای نگهبان طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارای وظایف و مسئولیت های متعددی است که به آن اشاره می کنیم:

1-    پاسداری از احکام اسلام

مهمترین وظیفه شورای نگهبان تشخیص مطابقت کلیه قوانین و مقررات کشور با موازین اسلامی است [1]

2-    حراست از قانون اساسی

دومین مسئولیت بزرگی که بر عهده شورای نگهبان است حراست و پاسداری از قانون اساسی است تا هیچ قانون و مقرراتی خارج از چارچوب قانون اساسی وضع و به مورد اجرا گذاشته نشود.

3-    تفسیر قانون اساسی

بسیار ی از مشکلات حقوقی نظام های سیاسی بویژه در مورد مسائلی که در روابط قوای سه گانه به وجود می آید مربوط به اختلاف برداشت های متفاوت از اصول قانون اساسی است که این مشکل تنها با ارجاع تفسیر قانون اساسی به یک نهاد مشخص و قابل اطمینان حل شدنی است که قانون اساسی آن را بر عهده ی شورای نگهبان گذاشته است[2] .

4-    نظارت بر انتخابات

طبق اصل نود و نهم قانون اساسی شورای نگهبان نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری ، ریاست جمهوری ، مجلس شورای اسلامی ، و مراجعه به آراء عمومی و همه پرسی را بر عهده دارد[3].

 

 

 

تفاوت اصل طراز و شورای نگهبان

 

             اصل طراز

              شورای نگهبان

1-  محور و اساس کار هیات نظار ،عدم مخالفت مصوبات مجلس شورای ملی با قواعد اسلامیه و قوانین موضوعه

حضر.ت خیر الانام (ص) می باشد

1- در اصل چهارم « کلیه قوانین و مقررات مدنی ، جزایی ، مالی ، اقتصادی ، اداری ، فرهنگی ، نظامی ، سیاسی و غیر اینها با ید بر اساس موازین اسلامی باشد این اصل بر اطلاق با عموم همه اصول قانون اساسی و قوانین دیگر حاکم است و تشخیص این امر بر عهده ی فقهای شورای نگهبان است.

2- تشخیص مخالفت قوانین با شرع با علمای اعلام هست

2-طبق اصل نود و ششم تشخیص مخالفت ، با فقهای شورای نگهبان است

3- تعداد اعضای این هیت حداقل پنج نفر هستند

3- اصل نود و یکم  شورای نگهبان 12 نفر هستند که شش نفر فقیه و شش نفر حقوقدان

4- مجتهدین و مراجع تقلید برای این کار باید بیست نفر را به مجلس شورای ملی معرفی کنند

4- شش نفر فقیه مستقیما توسط رهبری نظام انتخاب می شوند

5- شورای ملی از بین بیست نفر پنج نفر را گزینش می کند و یا به صورت قرعه

5-  طبق اصل نود و یکم فقهای این شورا توسط رهبری انتخاب می شوند و حقوقدانان توسط رییس قوه قضاییه به مجلس معرفی و رای اعتماد می گیرند

 

6- شرط لازم برای فقهای معرفی شده ، علم به مقتضیات زمان است

6- طبق اصل 91 فقها با ید واجد شرایط زیر باشند 1- فقاهت و قدرت فقهی برای استنباط احکام اسلامی از ادله آن  2- عدالت 3- آگاهی به مقتضیات زمان و مسایل روز

7- هیات نظار جزو اعضای مجلس ملی محسوب می شوند

7- شورای نگهبان یک نهاد مستقل از مجلس و نهادهای دیگر است

8- هیات نظار قبل از تصویب توسط نمایندگان آن را مورد بررسی از لحاظ شرع قرار می دهند

8- طبق اصل نود و چهارم  تمام قوانین مجلس بعد تصویب توسط نمایندگان مجلس به شورای نگهبان ارسال می شود و مورد بررسی قرار می گیرد در صورت عدم مغایرت برای اجرا فرستاده می شود.

9- هیت نظار فقط در مورد عدم مغایرت قوانین با شرع بررسی می کنند

9- طبق اصل نود ونهم وظایف شورای نگهبان متعدد است 1- پاسداری از احکام اسلام2- حراست از قانون اساسی 3-  تفسیر قانون اساسی 4-  نظارت بر انتخابات 5- مراجعه به آرای عمومی 5- همه پرسی

10 آیا مجلس یا شاه یا نائب السلطنه نامه ای به مراجع بفرستد و در خواست لیست بیست نفره کند در اصل دو مجهول است

10  طبق اصل نود و دو چهل روز قبل از پایان عضویت اعضایی که عضویتشان در شرف انقضا است دبیر شورا ضمن نامه ای مراتب را در مورد فقها به مقام رهبری و در مورد حقوقدانان به رییس قوه قضاییه اعلام می نماید

11- عزل و استعفای فقها در اصل طراز مجهول است که توسط چه نهاد یا افرادی باشد

 طبق بند ششم اصل 110 ، عزل یا قبول استعفای فقها توسط رهبر و حقوقدانان توسط رییس قوه قضاییه

12- مدت عضویت اعضا فقها مانند نمایندگان مجلس است

12- طبق اصل نود و دوم اعضای شورای نگهبان به مدت شش سال انتخاب می شوند ولی در نخستین دوره پس از گذشتن سه سال ، نیمی از اعضای هر گروه به قید قرعه تغییر می یابند و اعضای تازه ای جای آن ها انتخاب می شوند .

 



[1] - اصل 91.

[2] - اصل 98.

[3] - اصل 99.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر