تبلیغات
علمداران عشق - پوشش و حجاب در دوران باستان(قسمت چهارم)

 پوشاک پارس ها

پارسی ها به وسیله كوروش دست "ماد " را از میان برداشته و سلسله هخامنشی را تأسیس كردند آنها از نظر لباس همانند" ماد ها " بودند در "كتاب پوشاك باستانی " ایرانیان آمده است.

1 – پیراهن رو « کندیس »

ساده ترین فرم لباس رسمی پارسیان در بدو ورود به ایران احتمالا یک پارچه مستطیل شکل بود که در وسط آن برای عبور سر ، شکافی در نظر گرفته شده بود که کوتاه ِ آن « یعنی بادامنِ بالای زانو » را مادها با چکمه های بلند که مخصوص مناطق برفی بود به کار می بردند و بلندِ آن را پارس ها به تن می کردند " آلبرت راسینه " می گویند : مشکل است که بدانیم لباس های عجیب و غریب را به کدام گروه نسبت دهیم عناصر اصلی لباس ها یک تونیک جلو بسته با یک یا دو کمربند با آستین یا بدون آستین و یک ردای بلند با آستین بلند و یک مانتو جلو باز و قابل تغییربا آستین یا بدون آستین می باشد.[1]

اما پس از رسیدن پارس ها به فرمانروایی در این لباس ساده دگرگونی هایی روی آوردند و فررم تکامل یافته ی آن را در نقوش تخت جمشید و پاسارگارد ، کاشی های لعاب دار شوش و حجاری های بیستون ملاحظه می کنیم در نگاره های بیستون است که بر تکامل آن در دوره داریوش تاکید شده است .

کوروش پس از رسیدن به قدرت در اندیشه دگرگونی کردن پوشش تن پارسیان می افتد تا بتواند چالاکی لازم برای سوار شدن بر اسب و یا به هنگام نبرد داشته باشند از این ابتدا دو تکه کردن لباس پارس ها که شامل دامن و جلیقه بود با رواج ادن تن پوشش مادها « تونیک و شلوار » در میان پارسیان از طریق هدیه فرستادن تن پوش مادی و غیره ، به تدریج به تن پوش پارسی جنبه ی تشریفاتی داد و از آنها تنها هنگام اجرای مراسم رسمی استفاده می شد و از آن به بعد این رداها یا کندیس ها را طبقات بالای اجتماعی با رنگ ارغوانی و با ترکیبات طلایی و نقره ای و طبقات پایین اجتماع با رنگ سرخ و ناریجی نقش دار مورد استفاده قرار می دادند.

روت ترمزویل کاکس می نویسد : « بعدها کندیس ها جای خود را به کتی داد که روی شلوار پوشیده می شد و به طور یقین منشاء کت و شلوارهای امروزی مردان است. [2]

  

در مورد پوشاك خاص زنان این دوره چنین می خوانیم:

 « از روی برخی نقوش مانده از آن زمان ، به زنان بومی بر می خوریم كه پوشش جالب دارند پیراهن آنان پوششی ساده و بلند یا دارای راسته چین و آستین كوتاه است ....به زنان دیگری از آن دوره نیز بر می خوریم كه از پهلو بر اسب سوارند اینان چادری مستطیل شكلی بر روی همه لباس خود افكنده اند و در زیر آن یك پیراهن دامن بلند و در زیر این یك پیراهن بلند دیگری تا به مچ پا نمایان است[3]

از مجموعه این مطالب در مورد پوشاك در این دوران دو نكته به دست می آید :

 الف) زنان در این دوره علاوه بر لباس های بلند نظیر مردان به جای شنل از چادری استفاده می كردند كه سر آنان را می پوشانده است و تفاوت لباس مردان و زنان نیز در همین بوده است

ب) در میان زنان ایران زمین از دیر باز نشان می دهد كه سر خود را با چیزی شبیه به تاج یا چادر می پوشاندند.

2 - شنل

پارسیان نیز بر روی کندیس های خود هنگام سرما نیم تنه ای شنل مانند می پوشیدند که بر خلاف شنل های جلوباز و آستین دار و بلند مادها که بر روی دوش افکنده می شد این شنل تنها قسمتی از جلوی آن بسته بود آستین ها آزاد تا مچ دست ها را می پوشانید.

« هرودوت وسترابون نوشته اند كه پارسی ها شكل لباس را از ماد ها اقتباس كرده اند كوروش به كزنفون لباس مادی را به خصوص از این جهت كه عیب پوشش بوده اقتباس كرده است ، پس كوروش لباس كوتاه تن نما را نمی پسندید و لباس قومی او نیز همان لباس پارسی چین دار بوده وآن را آنقدر بلند می گرفته اند كه برای پوشیدن پاها تا حد زیاد ی مزاحم راه رفتن نبوده مناسب باشد[4]

 

3-زیرپوش یا پیراهن زیر

مردان پارسی مانند زنانشان از نمایش بدن برهنه خود احساس شرم می کردند و جز دو دست ، نمایش برهنه از قسمت های بدن را خلاف ادب می شمرند از این رو  سر تا پای آنها را با سربند و کلاه و جبه و ردا و پاپوش « شلوار یا جوراب شلواری و کفش » پوشیده می شد حتی در زیر لباس فراخ و پرچین شان لباس سفید که شامل یک نیم شلواری « شورت کوتاه » همچنین یک پیراهن سفید چسبان می پوشیدند که طبق نوشته استرابون از پارچه نرم و سفید بوده است این همانند نیم شلواری بوده است که به قول استاد ذکاء در میان آشوریان به نام شلوار پاکدامنی «عفت » رواج داشته است.[5]

4-پوشش سر

کلاه مهمترین بخش پوشاک پارسیان محسوب می شود زیرا گذشته از پوشاندن سر و آرایش آن برای نمایاندن خصوصیات قومی و نژادی از آن استفاده می شده است.انواع کلاه پارسیان به این گونه بود:

الف : کلاه ترک دار و بدون ترک

در نقش برجسته ی آنوبانی اولین اسیری که در رده ی اسیران برهنه در زیر پای آنوبانی نی پادشاه لولویی نقش شده است اسیری است که کلاه ترک دار بر سر دارد و این کهن ترین مدرک باستانی است که لاه ترک دار را مطرح می کند.

ب : باشلق یا کلاه فریجی

کلاه سواران ایرانی در جنگ ها باشلق بوده است باشلق سر و صورت را در مقابل سرمای شدید و توفان شن یا برف و باران حفظ می کرد و یا به طور کلی خدمه سفرخانه شاه و تمام کسانی که با شاه در فاصله ی نزدیکی صحبت می کردند برای جلوگیری از دمیده شدن نفس آلوده به.

 

ج – تاج یا افسر

افراد خاندان سلطنتی کلاه های گوناگون چون تیارا و متیر ، کلاه بی لبه از نمد سفید تک یا کلاه راه راه آبی و سفید بر سر می گذارند تیارا و متیر که بعدها در طول تاریخ تبدیل به دستار ، عمامه و کلاه های مخروطی شده بود دارای منشاء ایرانی است.[6]

د – کلاه حلقه ای

کلاهی است که هنگام سواری و یا شکار و خدمتگزاران درباری استفاده می کردند.

 

ه – دیهیم

حلقه ای است طلایی که بلندی آن به پنج سانتیمتر می رسد که با برگ ها و گل های زیبایی از زر ، آرایش شده و بر سر پادشاه و ولیعهدهایشان به عنوان نشانه پیروزی و افتخار دیده می شود.

5 – پوشش پا

پاپوش ها ی پارسیان همانند پاپوش های قوم ماد تا مچ پا را می پوشانید و به وسیله بندهایی که بر روی آن ، در سه ردیف تعبیه شده بود بسته می شد.این پاپوش ها همچنین شبیه پاپوش های شش بندی ایلامی ها در نقش برجسته های تخت جمشید بود ؛ در برخی از نقوش باقی مانده از هخامنشیان تزییناتی از مروارید و سنگ های قیمتی بر روی آن ها دیده می شود ؛ پاپوش های سه بنده را خدمتگزاران و درباریان مورد استفاده قرار می دادند و پاپوش های شاه و ولیعهد بدون بند و سرخ رنگ بوده است.

6 – کمربند

پارسیان بر روی کندیس خود کمربندی از چرم می بستند که بر روی شکم گره می خورد و قبا ابر تن پوشنده ی آن استوار و راست نگاه می داشت ؛ "ونکن هد" نقل از کور تیوس می نوسد : « کمربند پادشاه طلایی بود و به سبک زنان پوشیده می شد یعنی گره زده می شد.

پوشاک نبرد

7-زیورآلات

زیورآلات به عنوان مکمل پوشش تن و سر و دست و پای زن و مرد و تزیین کننده ی آن ها همیشه مورد توجه اقوام مختلف بوده است.و شامل  گردنبند های از عقیق و طلا ، مهرهای طلا ، گوشواره های طلا ، دست بند ، بازوبند[7] ، زنگوله های از طلا در پایین پیراهن ، انگشتر و دگمه و غیره می باشد.

8 – چادر

كزنفون برای اولین بار پوششی مانند چادر را به صورت ابتدائی آن مطرح می کند [8].

در مهر بسیار ظریف و زیبایی که در موزه ی لوور پاریس موجود است ملکه ای با لباس و تاج و چادر زنان هخامنشی بر مسند شاهانه ای تکیه زده و پاهایش بر روی چهاپایه ای مانند قرار دارد . در مقابل او ندیمه ای بدون کلاه با موهای بافته ایستاده ، پرده ای را به حضور می آورد و زنی دیگر با تاج و آرایش موی بسیار زیبا که نواری چادر مانند از پشت سر از زیر تاج رها شده ، دیده می شود این زن کیفی در دست دارد که مانند کیف های آشوری است .

پوشش های آرایشی

الف – کلاه گیس:

زنان و مردان هخامنشی همیشه از کلاه گیس هایی برای تزیین بیشتر موی سر استفاده می کردند.

ب –گیس بند:

زنان از گیس بندهایی برای آرایش موهای بلند و بافته ی خود در انتهای گیس استفاده می کردند که بسیار زیبا طراحی شده بود.

11- زیورآلات



[1] - تاریخ لباس، روت ترنرویل کاکس، ترجمهی شیرین بزرگمهر، ص21

[2] - همان ، ص54.

[3] -پوشاک باستان ایرانیان از کهنترین زمان ، جلیل ضیاءپور ، ص75 –پوشاک زنان ایران ، ص 194.

[4] - همان ، ص2-7.

[5] - مجله هنر و مردم ، شماره19،ص16.

[6] - تاریخ لباس ، ویل کاکس ، ص55.

[7] - ایران كهن ، اثر جان کرتیس ، عکس شماره ی 62.

[8] - کتاب ایران باستان ، گزنفون ، ج1 ، ص327- 367.


hessam
جمعه 16 دی 1390 12:44 ب.ظ
سلام خوبی؟وبلاگ بسیار قشنگ و جالب داری.
دوس داری یه درآمد ثابت توو ماه داشته باشی؟
میتونی با عضویت توو این سایت به بازاریابی اینرنتی مشغول شی و هر روز پورسانت بگیری.http://hessam.asiapars.com
این یه پیشنهاد عالیه!! بدو بیا تا دیر نشده بدو
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر