تبلیغات
علمداران عشق - زندگی نامه امام رضا(ع)
شنبه 15 شهریور 1393

زندگی نامه امام رضا(ع)

   نوشته شده توسط: قاسم یزدی    نوع مطلب :زندگی نامه معصومین ،

امام رضا (ع)

امام رضا(ع)  بنا بر قول بسیاری از مورخان در سال 148 و شیخ  صدوق در یازدهم ذی قعده یا ذی حجه یا ربیع الاول در سال 153 به دنیا آمد در تاریخ شهادت آن حضرت اختلاف فراوانی است برخی سال 202 وبرخی 203  را سال شهادت آن حضرت بیان كردند اما در ماه نیز كلینی و شیخ مفید ماه صفر را بدون تعیین روز یادكرده اند.

 نوبختی آخرین روز ماه صفر و برخی17 یا بیست سوم آن ماه و برخی آخر ذی حجه را روز شهادت آن حضرت دانسته اند و به نظر می آید در عرف شیعه سخن نوبختی پذیرفته شده است.

مادر آن حضرت "خیزران" نامیده شده بضی ایشان را "ام ولد" و از اهالی
"نوبه" و " اروی" نام داشته و لقبش "شقراء" بوده است برخی اسم او "نجمه" و كنیه اش " ام البنین" و برخی نام آن بانو را " تكتم" دانسته اند و نقش انگشتری آن حضرت "ما شاء الله و لا حول و لا قوه الا بالله "بوده است .

وجود ادله ی روایی گسترده و همچنین مقبولیت امام رضا(ع)  در میان شیعیان و نیز برتری علمی و اخلاقی حضرت ، امامت ایشان را به خوبی ثابت می كند شیخ مفید نام دوازده تن از صحابه ای را كه روایاتی در موضوع تعیین امام رضا به جانشینی پدر بزرگوارش نقل كرده اند ذكر می كند كه مهمترین انها : داوود بن كثیر الرقی ، محمد بن اسحاق بنعمار ،‌علی بن یقطین و محمد بن سنان می باشد.

 اختلافی كه پس از شهادت امام صادق در مساله جانشینی آن حضرت شد سبب شد كه اصحاب دقت بیشتری داشته باشند اما با همه توجه باز اختلاف بعد از امام كاظم به وجود آمد .

پس از شهادت امام كاظم(ع)  دو گرایش عمده به نام های" قطعیه" و واقفیه پدید آمد "قطعیه" رحلت امام كاظم(ع)  را تایید كرده و امامت رضا (ع)  پذیرفتند اما گرایش "واقفیه" به بهانه ی باور نداشتن به درگذشت امام كاظم(ع)  بر اعتقاد به امامت یا مهدویت آن حضرت باقی ماند.

باور به مهدویت یا قائمیت امام كاظم (ع) سبب پیدایش انحراف در شیعه گردید و كسانی بدون امام و در واقع سر در گم رها شدند نیجه این انحراف به وجود آمدن فرقه ی ممطوره شد كه به حلول و تناسخ عقیده داشتند.

یك عقیده ای دیگری نیز به وجود آمد كه ائمه بعدی تنها امرای امام كاظم هستند چون او هنوز زنده و غایب است .

افرادی كه قائل به مهدویت حضرت شدند به خاطر طمع مالی بود زیرا بسیاری از یان ها در زمانی كه حضرت در زندان بودند اموال زیادی در اختیارشان بود به همین جهت كه ان اموال را تحویل ندهند این عقاید را به وجود آوردند .

مساله ولایتعهدی

 مهمترین فصل تاریخی زندگی امام رضا(ع) جریان ولایتعهدی آن حضرت است كه مهمترین نكات اساسی مربوط به این امر را بیان می كنیم:

هدف مامون از طرح مساله ولایتعهدی

مامون با ظاهرسازی به اندازه ای ماهرانه حضرت را به طوس فرا خواند تا در این اقدان خلوص نیت او در بین علویون وانمود شود كه از سر حق باوری نسبت به علویون و علاقه وافری به امام رضاست  به گونه كه سید بن طاوس و اربلی را به اشتباه انداخت كه مامون را در شهادت آن حضرت مبری دانسته و به عنوان شیعه و یا شخص متمایل به امام شناسانده شده است.

با نگاهی به كلمات مامون به دست می آید كه با توجه به مشكلات ی كه در آغاز خلافتش به وجود آمده را توانست مرحله به مرحله مبارزه كرده و پایگاه خود را نیرومند و حاكمیت خود را استوار سازد .

مامون در برابر اعتراض هواخواهان خود خطوط سیاسی خود را بیان می كند مامون گفت : "این مرد كارهای خود را از ما پنهان كرده و مردم را به امامت خود می خواند ما او را بدین جهت ولیعهد قرار دادرم كه مردم را به خدمت ما خوانده و به سلطنت و خلافت ما اعتراف نماید و در ضمن فریفتگانش بدانند كه او آنچنان كه ادعا می كند نیست و این امر خلافت شایسته ما است نه او و همچنین ترسیدیم اگر او را به حال خود بگذاریم در كار ما شكافی به وجود آورد كه نتوانیم آن را پر كنیم و اقدامی علیه ما بكند كه تاب مقاومتش را نداشته باشیم اكنون كه با وی این رویه را پیش گرفته و در كار او مرتكب خطا شدهو خود را با بزرگ كردن او در لبه ی پرتگاه قرار داده ایم نباید در كار وی سهل انگاری كنیم بدین جهت باید كم كم از شخصیت و عظمت او بكاهیم تا او را پیش مردم بصورتی در آوریم كه از نظر آن ها شایستگی خلافت را نداشته باشد سپس درباره ی او چنان چاره اندیشی كنیم كه از خطرات او كه ممكن بود متوجه ما شود جلوگیری كرده باشیم."

در اینجا اهداف مامون در این مورد آشكار می شود :

1.  پذیرش ولایتعهدی موجب مشروعیت بخشیدن به خلافت بنی عباس و علاوه علویون نیز خلافت عباسیان را به رسمیت بسناسند.

2.  كنترل فعالیت های امام رضا و محدود كردن آن فعالیت ها و دیگر نمی توانست خود را به عنوان امام معرفی كند بدین ترتیب جنبه استقلالی عنوان امامت آل علی برای همیشه از بین می رفت.

3.  با پذیرش ولایتعهدی مقام و منزلت امام كاسته شده و از چشم طرفدارنش خواهد افتاد و دیگر كسی او را به عنوان یك چهره ی منزه و مقدس نخواهد شناخت و معلوم خواهد شد او شخص دنیاخواه و دنیا طلب است و به ترتیب موقعیت معنوی خود را از دست خواهد داد.

4.  جدایی امام رضا از دوستداران و طرفدارانش و همچینین با خبر شدن از خبر های دوران خانه ایشان و نزدیكان آن حضرت.

5.    خواباندن قیام های علویون در سراسر ممالك اسلامی.

عكس العمل امام رضا(ع)

در مورد عكس العمل امام چند نكته متذكر می شویم :

مامون در نامه نگاریهایی كه با حضرت داشت حضرت به هیج یك پاسخ ندادند و زمانی كه رجاء بن ضحاك به مدینه آمد سرباز زد و وقتی چاره ندید برای اینكه به مردم بفهماند به اجبار این سفر می رود نخست وارد حرم پیغمبر شد و با حضرت وداع كرد كه در نوع خود بی نظیر و بعد همه ی خانواده را جمع كرد و فرمود: برای من گریه كنید چرا كه دیگر شما را نمی بینم و علت اجبار حضرت به این سفر این بود كه حضرت هیچ یك از خویشاوندان خود را با خود به طوس نیاورد زیرا وضعیت معلوم نبود.

 حضرت در مرو هم ولایتعهدی را نپذیرفتند و زمانی كه حضرت را تهدید كردن بین پذیرش و قتل در این صورت پذیرفتند اما امام(ع)  نهایت تلاش خود را انجام دادند تا مامون به هیچكدام از خاصه هایش نرسد بنابراین با پذیرش این امر در جهت اهداف سیاسی خویش بهره برد  حضرت این اقدام مامون را ، به عنوان اقدامی در شناخت حق علویون در امر خلافت نشان داد  و خط بطلان كشید بر اقدامات خلفای پیشین عباسی و اموی .

حضرت فرمودند : سپاس خدایی را كه آنچه مردم از ما تباه كرده بودند حفظ فرمود: و قدر و منزلت ما را كه پایین برده بودند بالا برد . هشتاد سال بر بالای چوب های كفر ما را لعن و نفرین كردند فضایل ما را كتمان نمودند و داراییهایی در دروغ بستن ما هزینه شد و خداوند جز بلندی یاد ما و اشكار شدن فضل ما را نخواست

 استدلال امام(ع)  در برابر مامون پیش از پذیرش پیشنهاد ولایتعهدی بدان تمسك كرد كه مورد وحشت مامون شد چنین بود :" اگر این خلافت مال تو است و خدا آن را برای تو قرار داده است در این صورت جایز نیست لباسی را كه خدا به تو پوشانده از خود خلع كرده و در اختیار دیگری قرار دهی و اگر مال تو نیست در این صورت جایز نیست آنچه را كه مال تو نیست به دیگران ببخشی."

همچنین امام(ع)  برای خنثی كردن سیاست مامون در بهره گیری از ولایتعهدی او در مقام پاسخ از این كه چرا ولایتعهدی را پذیرفتی فرمود:" به همان دلیلی كه جدم داخل شورای شش نفری عمر شد."

 از نكات بسیار مهم در پذیرش ولایتعهدی این بود كه مامون اعتراف كرد كه خلافت حق اهل بیت است حضرت فرمودند : آنچه از حق ما را كه دیگران انكار كرده بودند به رسمیت شناخت .و ریاست كل و خلافت را برای من واگذاشت اگر بعد از او زنده ماندم.

حضرت زمانی كه ولایتعهدی را پذیرفتند شرط گذاشتند؛ كه در هیچ گونه مداخله ای در امور سیاسی و جاری نداشته باشم حضرت فرمودند: "من این امر را می پذیرم با این شرط كه كسی را به كاری نگمارم، كسی را از مقامش عزل نكنم، رسم و روشی را نقض نكنم و فقط از دور مورد مشورت قرار گیرم.

امام رضا و مامون و شهادت حضرت                                           در فاصله ی پذیرش ولایتعهدی تا شهادت امام با چند مساله در روابط مامون با آن حضرت مورد بحث قرار گیرد.

الف: تشكیل جلسات علمی و مناظرات كه از طرفی  می خواست علم دوستی یا تظاهر علم خود نشان دهد و از طرفی دیگر می خواست به گمان خودش با كشاندن امام به بحث ها ، تصوری را كه عامه ی مردم درباره ی ائمه اهل بیت دارند و آنان را صاحب علم خاص یعنی علم لدنی می دانستند از  بین ببرد .

در ابتدا چنین هدفی داشت اما به تدریج بر محبوبیت امام و غالب شدن بر تمام افرد باعث شد به این خواسته خود نرسد و نقشه قتل امام را بكشد. .

ب: از جمله اموری كه سبب تیرگی روابط  مامون با امام گردید رفتن به نماز عید بود. امام با شرایطی كه در ابتدا فرمودند: قبول نكردند و مامون اصرار كرد حضرت فرمودند: مانند جدم به نماز خواهم رفت صبح با پای برهنه حركت كردند و تمام مردم و مسئولان دولتی و لشكری پا را برهنه كرده و تكبیر گویان پشت سر حضرت حركت كردند.

  فضل به مامون گفت اگر امام با همین وضع به مصلی برسد شیفتگان او بیشتر میشوند دستور داد امام برگردد. حضرت كفش خود را خواستند و برگشتند مامون احساس خطر كرد كه وجود امام نه تنها دردی را برای او دوا نمی كند بلكه اوضاع را علیه او سخت تحریك خواهد كرد و مراقبانی برای حضرت گمارد تا با دقت او را تحت نظر داشت.

 حضرت در موارد گوناگون مامون را نصیحت و از عذاب الهی بیم می داد و این ها بر خلیفه سخت آمد .

مامون زمانی كه به اهدافش نرسید و بودن حضرت برایش ضررهای جبران ناپذیر در پی داشت؛  آن حضرت را با سیاست بازی های خاص به شهادت رساند این حادثه در روز شنبه آخرین روز صفر سال 203 اتفاق افتاد.

 قبر حضرت در سناباد خارج از نوقان در كنار قبر هارون الرشید قرار دارد.   مامون در شهادت امام (ع) بسیار غمگین و افسره بود به طوری كه سه شبانه روز حاضر به ترك آرامگاه امام نشد توسل به تزویر توسط او چنان گیرا و ظاهر فریب بود كه حتی اقلیتی از از علمای شیعه نیز حاضر به پذیرش شهادت آن حضرت به دست مامون نشدند .

امام رضا و مسائل كلامی

 در زمان حضرت مكاتب كلامی اهل حدیث و معتزله بحث های خود را داغ تر كرده بودندحضرت با پاسخ به سوالات و شبهات مكتب فكری اهل بیت را معرفی می كردند و افرادی كه قائل بودند به  مشبهه و مجسمه آنها را رد می كردند و در مورد صفات خداوند و شبهات آن ها صحبت می كردند. در هر حال امام رضا(ع)  با آزادی نسبی كه در طول درگیری مامون با امین و نیز پس از طرح ولایتعهدی از سال 200تا 203 به دست آورده بود.

 معارف جالبی را درباره ی مساله امامت مطرح كردند از جمله تاكید كردند كه هیچگونه تقیه ای در اظهار امر امامت ندارد اثبات این مساله كه امامت حق علویان است از نكاتی است كه ولایتعهدی امام و حركت تبلیغی ایشان در توضیح معنای امامت و مناظرات آن حضرت تاثیر منحصر به فردی داشته است.

 

 


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر